EO Rail Away nachtmarathon

Vanwege de coronacrisis moet ook de Evangelische Omroep 1,5 meter afstand houden, dus trakteren ze ons begin december 2021 op een nachtmarathon met flauwe herhalingen van de best of “Rail Away”.
Wie zich afvraagt waarom ik mij in treinenporno a la “Rail Away” kan verliezen, als jongetje van elf mocht ik eens een Hondekop treinstel besturen op het kilometers lange rangeerterrein van Amersfoort. Kun je je voorstellen hoe het is om zo’n bakbeest met één simpele beweging aan de gang te krijgen, beheerst tot maximaal 40 kilometer op te trekken en dan een paar honderd meter later, wissels passerend en turend in de verte waar we nu eigenlijk uit gaan komen, het gevaarte zonder horten en stoten weer tot stilstand krijgen, op de juiste plek…
Gelukkig is er naast “Rail Away” tegenwoordig ook “cabview”, oorspronkelijk in de jaren negentig in duitsland gelanceerd als “Strassenfeger”, een eigenaardige titel voor een programma waarin de televisiekijker werd getrakteerd op een 1-op-1 opname vanuit het perspectief van de machinist. Met de komst van YouTube is er nu een heel leger van fanaten die tijdens hun werk stiekem opnames maken en publiceren.
De meest wonderlijke treinreizen heb ik tijdens de lockdown kunnen maken. En met meerdere schermen open: Google Earth, OpenRailwayMap, Streetview en natuurlijk YouTube want ook reizigers filmen vanuit de trein, het landschap van opzij. Op deze wijze bespaar je je een paar honderd euro om een Bernina Express zelf mee te mogen maken.
Het is dan ook jammer dat de makers van Rail Away zich in al die twintig jaar niet hebben weten te vernieuwen. De commentaarteksten zijn van het niveau meubelfolder, de weetjes over de gepasseerde locaties kan je van tevoren al raden en als het al interessant wordt vervolgd met de reis want we moeten door.
Het programma neemt al vanaf de start een loopje met alle continuiteitswetten van de film. Wanneer een trein in het landschap wordt gefilmd is het van een andere samenstelling of zelfs kleur. De helicoptershots worden afgewisseld met de cabinebeelden en de statische shots vanuit de berm of over het dal waarin de trein zich verplaatst.
Het zal in de onderhandelingen bij de verkoop van dit format een flinke dobber zijn geweest voor de omroepdirecteur van de EO om bij het kruisje te tekenen.
Als voorwaarde moet die hebben gezegd: als je in het commentaar maar vaak dingen herhaald, dan valt het hopelijk minder op.
Dit hebben de makers niet alleen doorgezet in de commentaartekst, ook natuurbeelden zoals een tros bessen of druiven, of een gezapig herkauwende koe, worden meer dan eens er tussen gemonteerd, zodat je gedesillusioneerd accepteerd dat de trein in het volgende shot opeens wel panoramaramen heeft, zoals in de tekst nadrukkelijk gepromoot, want sponsor.
Vast onderdeel van “Rail Away” is het helicoptershot. Afhankelijk van de locatie en vooral de afstand van het traject is dit het hoofdpijndossier van de producent van dit programma. Uiteraard is in samenwerking met de lijnexploitant van tevoren al uitgedokterd welke trajecten, bruggen, dorpjes, kastelen en imposante details het best tot hun recht komen met een helicoptershot. Nu zou je denken, dat doe je tegenwoordig toch met drones? Nee, een helicopter vliegt in één keer het hele traject van meestal zo’n 50 kilometer in enkele uren mee en dan ben je door je budget heen. Drones hebben dat bereik niet en zijn dus net zo arbeidsintensief als de camerabeelden die vanaf de berm moeten worden gemaakt.
Omdat zonder helicopterbeelden het programma zijn waarde verliest, wordt dus steevast ingezet op de opbrengst van deze beelden.
Het is natuurlijk een hopeloos ouderwetse manier van registreren geworden, maar ze hebben het wel twintig jaar volgehouden de eerste te zijn.
Lang voordat Rail Away het groene sein van de EO kreeg waren we eens in London op bezoek bij een producent van treinenfilms. Wij vroegen hem: hoe verkoop je nou een televisieprogramma aan een omroep? De man zette een videoband op met een fraai gefilmde stoomlocomotief die enkele historische wagons ergens een heuvellandschap introk. Na drie minuten zei hij: “Meer heb je niet nodig. De rest snappen ze wel, dat krijgen ze erbij als ze betalen…”